نورحسن قاهره يونيورسٽي جي سائنس فيڪلٽي ۾ ماليڪيولر ۽ ڪينسر بايولوجي ۾ ايسوسيئيٽ پروفيسر آهي. هن ويسٽ فاليش ولهيلم-يونيورسٽيٽ منسٽر (2023) مان ماليڪيولر ۽ ڪينسر بايولوجي ۾ پي ايڇ ڊي ڪئي آهي، جتي هن جي تحقيق ٽرپل-نيگيٽو بريسٽ ڪينسر سيلز ۾ ريڊيو ريزسٽنس ۾ سنڊيڪين-1 تي ڌيان ڏنو. پنهنجي ڊاڪٽريٽ جي مطالعي کان پوءِ، نورهان يونيورسٽي اسپتال ڪولون ۾ پوسٽ ڊاڪٽريٽ ريسرچ مڪمل ڪئي، جتي هن ٽشو ري جنريشن لاءِ 3D آرگنائيڊ ماڊلز ۽ بايوڊيگريڊبل ميٽيلڪ امپلانٽس جي تحقيق ڪئي.
جيئن ته انٽرنيشنل سائنس ڪائونسل (آئي ايس سي) هڪ تي عمل ڪري رهي آهي اهم منصوبو سائنسي نقل و حرکت کي متاثر ڪندڙ ويزا پابندين کي سمجهڻ ۽ انهن کي حل ڪرڻ لاءِ، مان جانچڻ چاهيان ٿو ته ڪيئن ويزا رڪاوٽون نه رڳو محققن جي حرڪت کي محدود ڪن ٿيون پر عالمي چئلينجن کي منهن ڏيڻ لاءِ سائنس جي صلاحيت کي به ڪمزور ڪن ٿيون.
انسانيت کي درپيش چئلينج، جن ۾ وبائي مرض، موسمياتي تبديلي، کاڌي جي حفاظت ۽ مصنوعي ذهانت جي حڪمراني شامل آهن، عالمي سائنسي تعاون جي گهرج ڪن ٿا. پر ويزا پابنديون بنيادي طور تي هن ضرورت جي مخالفت ڪن ٿيون، هڪ اهڙي دنيا ٺاهيندي جتي سائنسي موقعا قابليت يا صلاحيت سان نه، پر پاسپورٽ سان طئي ڪيا وڃن ٿا.
سائنسي نقل و حرکت کي متاثر ڪندڙ ويزا پابنديون ڪو خاص مسئلو نه آهن. اهي هڪ سسٽماتي رڪاوٽ جي نمائندگي ڪن ٿيون جيڪا مختلف قومن جي محققن کي غير منصفانه طور تي متاثر ڪري ٿي. غور ڪريو انگ اکر: آفريقي ملڪن جي محققن کي ويزا رد ٿيڻ جي شرح عالمي اوسط کان تمام گهڻي وڌيڪ آهي، ڪجهه علائقن ۾ مختصر مدت جي تعليمي ويزا لاءِ رد ٿيڻ جي شرح 30 سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. اضافي طور تي، عالمي صحت ڪانفرنسن جو هڪ منظم جائزو ڏٺائين ته 34 سيڪڙو آفريقي محققن ۽ 40 سيڪڙو ايشيائي محققن ويزا سان لاڳاپيل رڪاوٽن جو سامنا ڪيو، جڏهن ته مغربي محققن ۾ اهو صرف 9 سيڪڙو هو، هڪ سخت تفاوت جيڪو واضح ڪري ٿو ته ويزا پابنديون گلوبل سائوٿ جي محققن کي ڪيئن غير متناسب طور تي متاثر ڪن ٿيون. شروعاتي ڪيريئر محققن (ECRs) لاءِ، قائم ٿيل ادارتي نيٽ ورڪن کان سواءِ، اهي رڪاوٽون خاص طور تي نقصانڪار آهن.
هن بلاگ ۾، منهنجو مقصد هڪ اهڙي حقيقت کي اجاگر ڪرڻ آهي جيڪا گهڻي حد تائين ناقابل قبول ۽ ناقابل تصور هوندي، اڪثر مغربي تعليمي ماهرن لاءِ جيڪي سرحد پار بيحد حرڪت جا عادي آهن.
انهن پابندين جا نتيجا آهن پيچيده ۽ پريشان ڪندڙ. محققن نازڪ ڪانفرنسن جي کوٽ جي رپورٽ ڪئي آهي جتي اهي نتيجا پيش ڪري سگهن ها، نيٽ ورڪ ڪري سگهن ها، تعاون قائم ڪري سگهن ها ۽ مجموعي طور تي پنهنجي ڪيريئر ۾ ترقي ڪري سگهن ها. تحقيق ڏيکاري ٿي ته اميگريشن پاليسيون سڌو سنئون بين الاقوامي علم جي وهڪري کي گهٽائڻ ۽ تعاون سان تحقيق جي پيداوار. پوسٽ ڊاڪٽريٽ جون پوزيشنون دير سان يا مڪمل طور تي ختم ٿي وينديون آهن. بين الاقوامي تحقيق ٽيمون گڏ نه ٿيون ٿي سگهن ڇاڪاڻ ته اهم ميمبر بروقت سفر جي اجازت حاصل نٿا ڪري سگهن. مون کي اهو پهريون ڀيرو تڏهن محسوس ٿيو جڏهن مان آئرلينڊ ۾ هڪ منصوبي لاءِ ڪنسورشيم ميٽنگ ۾ شرڪت ڪرڻ جي قابل نه هوس جنهن تي مان ٽيم ميمبر طور ڪم ڪري رهيو هوس، ان وقت جرمني ۾ رهڻ جي باوجود، صرف ان ڪري جو منهنجي مصري پاسپورٽ کي ويزا جي ضرورت هئي جنهن جي پروسيسنگ ۾ توقع کان وڌيڪ وقت لڳو. ان دوران، سائنسي برادري مختلف نقطه نظر ۽ قابليت تائين رسائي وڃائي ٿي جيڪا عالمي مسئلن جي حل کي تيز ڪري سگهي ٿي، موسمياتي تبديلي کان وٺي وبائي مرض جي تياري تائين.
هن سسٽماتي مسئلي کي جيڪو ڪوڙو بڻائي ٿو اهو نه رڳو خاموشي سان ڪم ڪري ٿو، پر اهو هڪ خاموش اثر پڻ پيدا ڪري ٿو. فنڊنگ جي کوٽ يا ليبارٽري بندش جي برعڪس، ويزا رڪاوٽون وڏي حد تائين انهن لاءِ پوشيده آهن جيڪي انهن جو تجربو نٿا ڪن. پر انهن جو اثر پڻ متوقع آهي: نائيجيريا جو هڪ محقق ڪڏهن به يورپ ۾ ڪانفرنس لاءِ درخواست نه ڏئي سگهي ٿو ڇاڪاڻ ته اهي رد ٿيڻ جي اميد رکن ٿا. هڪ شاندار پوسٽ ڊاڪٽريٽ اميدوار ويزا رد ٿيڻ جو خطرو کڻڻ بدران پنهنجي ملڪ کان ٻاهر موقعن لاءِ درخواست ڏيڻ کان پاسو ڪري سگهي ٿو. اهي فيصلا سسٽماتي رڪاوٽن لاءِ عقلي جواب آهن، پر اهي سائنس لاءِ گم ٿيل موقعن جي نمائندگي ڪن ٿا، انهن علائقن جي آوازن کي خاموش ڪن ٿا جيڪي اڳ ۾ ئي عالمي سائنسي گفتگو ۾ گهٽ نمائندگي ڪري رهيا آهن.
ويزا جون پابنديون صرف ڪهاڻي جو حصو آهن. جيتوڻيڪ جڏهن ويزا ٽيڪنيڪل طور تي دستياب هوندا آهن، محققن کي اضافي عملي رڪاوٽن جي هڪ سلسلي کي منهن ڏيڻو پوي ٿو جيڪي حرڪت ۾ رڪاوٽ بڻجن ٿيون.
مالي بار هڪ اهڙي رڪاوٽ آهي. ويزا جي درخواست جي فيس، اعليٰ پروسيسنگ چارجز ۽ سفري خرچ جلدي گڏ ٿين ٿا. اهم طور تي، محققن کي اڪثر ويزا لاءِ درخواست ڏيڻ لاءِ غير واپسي لائق پروازون ۽ رهائش جي بکنگ ڪرڻ جي ضرورت پوندي آهي، جنهن ڪري انهن کي اهو ڄاڻڻ کان اڳ اهم مالي وسيلا خرچ ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويندو آهي ته ڇا انهن کي سفر ڪرڻ جي اجازت ڏني ويندي. اي سي آرز يا محدود ريسرچ فنڊنگ وارن ملڪن مان ايندڙن لاءِ، اهي خرچ سخت ممنوع ٿي سگهن ٿا. ڪجهه محقق مهينن جي وظيفي تي خرچ ڪريو صرف هڪ ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪرڻ يا ڪنهن سهڪاري اداري جو دورو ڪرڻ.
غير يقيني صورتحال ۽ نفسياتي دٻاءُ هڪ ٻيو، اڪثر نظرانداز ڪيل پاسو آهي. ويزا لاءِ درخواست ڏيڻ جي پريشاني، منظوري جي غير يقيني صورتحال، رد ٿيڻ جو خطرو ۽ ڦاسي پوڻ جو خوف تمام گهڻو اثر انداز ٿئي ٿو. محقق هن عمل کي بيان ڪن ٿا جيئن جذباتي طور تي ٿڪائيندڙ ۽ پيشه ورانه طور تي غير مستحڪم ڪندڙ.
جڏهن ته، جديد ادارا اهو ظاهر ڪري رهيا آهن ته بامعني حل موجود آهن.
ڪجهه يونيورسٽين ۾ مضبوط ويزا سپورٽ آفيسون آهن، وقف عملو آهي جيڪو محققن کي درخواستن ۽ ويزا سان لاڳاپيل خرچن لاءِ ايمرجنسي فنڊ ذريعي رهنمائي ڪري ٿو. ڪجھ يونيورسٽيون قائم ڪيا آهن وقف ٿيل بين الاقوامي محقق سپورٽ آفيسون جيڪي ويزا درخواستن جو انتظام ڪن ٿا، قانوني رهنمائي فراهم ڪن ٿا ۽ نيويگيٽ ڪن ٿا بيوروڪريٽڪ عملٻين اڳواٽ ترتيب ڏنل ٺاهيو آهي ويزا اسپانسرشپ پروگرام، عمل کي سڌارڻ دورو ڪندڙ محققن ۽ پوسٽ ڊاڪٽريٽ فيلوز لاءِ. وڌندڙ تعداد ۾ آڇ ايمرجنسي فنڊ خاص طور تي ويزا سان لاڳاپيل خرچن لاءِ مقرر ڪيل، اهو تسليم ڪندي ته مالي رڪاوٽون سائنسي موقعن جو تعين نه ڪرڻ گهرجن.
ٻيا صرف پيش ڪري سگھن ٿا گھٽ ۾ گھٽ سپورٽ. يقيناً، اهو تسليم ڪرڻ ضروري آهي ته جامع ويزا سپورٽ آفيسون وسيلن تي ٻڌل آهن ۽ اڪثر ڪري گلوبل سائوٿ ۾ گهٽ فنڊ ٿيل ادارن جي پهچ کان ٻاهر آهن. اهو هڪ ٻه-سطح وارو نظام پيدا ڪري ٿو جتي محقق جي متحرڪيت جزوي طور تي سائنسي قابليت جي بدران اداري جي وسيلن تي منحصر آهي.
تڏهن به خرچ-مؤثر قدم موجود آهن. يونيورسٽيون سفر ڪندڙ محققن لاءِ معياري، واضح دستاويزي ٽيمپليٽ قائم ڪري سگهن ٿيون، پير-منٽرنگ نيٽ ورڪ ٺاهي سگهن ٿيون جتي تجربيڪار مسافر جونيئر ساٿين جي رهنمائي ڪن ۽ مڪمل طور تي عملي واري آفيس جي ضرورت کان سواءِ بين الاقوامي نقل و حرکت جي سوالن لاءِ رابطي جو هڪ نقطو مقرر ڪن.
ڪجهه ملڪن قومي سطح تي به قدم متعارف ڪرايا آهن، مثال طور تيز پروسيسنگ سان محقق جي مخصوص ويزا ڪيٽيگريز ذريعي. محققن لاءِ فرانس جو 'پاسپورٽ ٽيلنٽ' ۽ برطانيه جو گلوبل ٽيلنٽ ويزا سائنسي نقل و حرکت لاءِ سڌريل رستا پيش ڪن ٿا، اهو ظاهر ڪن ٿا ته تحقيقي سپر پاور عالمي قابليت کي راغب ڪرڻ جي قدر کي سڃاڻن ٿا. قومن جي وچ ۾ باهمي معاهدا پڻ گردش کي آسان بڻائڻ ۾ اثرائتو ثابت ٿيا آهن. مثال طور، آفريقي يونين جي براعظم جي وسيع پاسپورٽ لاءِ زور جو مقصد اندروني آفريقي نقل و حرکت کي آسان بڻائڻ آهي، جيتوڻيڪ عمل درآمد غير مساوي رهي ٿو (ايجنڊا 2063).
اهي مثال صرف سٺيون سهولتون نه آهن؛ پر بهترين طريقا آهن جيڪي سڃاڻپ ۽ نقل جي لائق آهن. اهي ٺوس مداخلتن جي نمائندگي ڪن ٿا جيڪي رسائي کي وڌائين ٿا، رڪاوٽون گهٽائين ٿا ۽ ظاهر ڪن ٿا ته ادارا ۽ پاليسي ساز عمل ڪري سگهن ٿا. تنهن ڪري، سوال اهو ناهي ته حل موجود آهن، پر اهو آهي ته ڇا اسان وٽ انهن کي پيماني تي لاڳو ڪرڻ جي اجتماعي خواهش آهي.
اهو تسليم ڪرڻ ضروري آهي ته حڪومتن کي جائز قومي سلامتي جا خدشا آهن ۽ انهن جي سرحدن کي پار ڪندڙ ماڻهن جي جانچ ڪرڻ جي ذميواري آهي. دستاويز ڪيل جاسوسي جي ڪيسن ۾ محقق ۽ رياستون شامل آهن، انهن کي سيڪيورٽي سان کليل هجڻ جو توازن رکڻ گهرجي. جڏهن ته محقق انهن پابندي وارين پاليسين جا خاص نشانو گهٽ ئي هوندا آهن، اهي اڪثر ڪري وسيع اميگريشن ڪريڪ ڊائون جي ڪراس فائر ۾ ڦاٿل هوندا آهن. جڏهن چڪاس جو عمل ايترو بار بار ٿي ويندو آهي جو اهو جائز سائنسي تبادلي کي روڪيندو آهي، ته عالمي عوام کي نقصان ٿيندو آهي.
سائنس خيالن جي آزاد تبادلي، نقطه نظر جي تنوع ۽ قابليت جي غير محدود حرڪت تي ترقي ڪري ٿي. تڏهن به ويزا پابنديون بنيادي طور تي انهن اصولن جي خلاف آهن. اهي هڪ اهڙي دنيا ٺاهين ٿا جتي سائنسي موقعا طئي ڪيا وڃن ٿا. قابليت يا صلاحيت سان نه، پر پاسپورٽ ساناهي موجوده عدم مساوات کي مضبوط ڪن ٿا ۽ اجازت ڏيندڙ ويزا پاليسين سان امير قومن ۾ سائنسي صلاحيت کي مرڪوز ڪن ٿا.
هي صرف هڪ برابري وارو مسئلو کان وڌيڪ آهي، جيتوڻيڪ اهو اهو ئي آهي. اهو هڪ سائنسي ضرورت آهي. ويزا پابندين کي حل ڪرڻ جي تڪڙ ڪڏهن به ايتري وڏي نه رهي آهي. اسان کي منهن ڏيڻ وارا مسئلا عالمي آهن، ۽ انهن جي حل لاءِ عالمي قابليت جي ضرورت آهي. عالمن جي نقل و حرکت ۾ رڪاوٽون قائم ڪرڻ ۽ برقرار رکڻ نه رڳو انفرادي محققن کي محدود ڪري ٿو پر اجتماعي ذهانت کي به محدود ڪري ٿو جيڪو اسان انسانيت جي وڏن چئلينجن تي لاڳو ڪري سگهون ٿا.
ويزا جي پابندين کي حل ڪرڻ لاءِ ڪيترن ئي سطحن تي ڪارروائي جي ضرورت آهي. يونيورسٽين ۽ تحقيقي ادارن کي بين الاقوامي محققن جي نقل و حرکت لاءِ مدد کي ترجيح ڏيڻ گهرجي. ان جو مطلب آهي ويزا سپورٽ انفراسٽرڪچر ۾ سيڙپڪاري ڪرڻ، ايمرجنسي فنڊنگ ميڪانيزم ٺاهڻ ۽ محقق دوست ويزا پاليسين لاءِ پاليسي سازن کي وڪالت ڪرڻ. ادارن کي بهترين طريقا پڻ شيئر ڪرڻ گهرجن، سپورٽ جا نيٽ ورڪ ٺاهڻ گهرجن جيڪي پوري سائنسي برادري کي فائدو ڏين.
پاليسي سازن کي اهو سمجهڻ گهرجي ته ويزا پابنديون قومي مفادن کي نقصان پهچائين ٿيون. صداقت ڏيکاري ٿو ته ويزا رڪاوٽن کي هٽائڻ سان بين الاقوامي تعاون ۽ علم جي منتقلي ۾ اضافو ٿئي ٿو، جيڪو سڌو سنئون تحقيق جي پيداوار تي اثر انداز ٿئي ٿو. جڏهن ته عالمگير محقق جي مخصوص ويزا جي وڪالت درخواست ڏيندڙن جي مناسب جانچ جي حقيقي چئلينجن جي ڪري فيصلو ڪندڙن ۾ محدود خواهش پيدا ڪئي آهي، سائنسي برادري کي عالمي عوامي ڀلائي جي طور تي سائنس جي حقيقي قدر کي بيان ڪرڻ جاري رکڻ گهرجي. انساني حقن جو هڪ نقطه نظر، ISC جي تشريح سان مطابقت رکي ٿو. سائنس ۾ حصو وٺڻ ۽ فائدو وٺڻ جو حق، هن وڪالت لاءِ هڪ طاقتور فريم ورڪ فراهم ڪري ٿو. سائنسدانن لاءِ سڌريل ويزا ڪيٽيگريز، پارٽنر قومن سان باهمي معاهدا ۽ ڪانفرنس ۾ شرڪت لاءِ تيز رفتار پروسيسنگ سائنسي ترقي ۽ بين الاقوامي تعاون ۾ سيڙپڪاري آهن.
آخرڪار، مان سمجهان ٿو ته محققن کي تبديلي جي وڪالت ڪرڻ گهرجي. انهن چئلينجن بابت کليل طور تي ڳالهائڻ، مضبوط ادارتي مدد جي وڪالت ڪرڻ ۽ ساٿين کي ويزا جي عملن کي نيويگيٽ ڪرڻ ۾ مدد ڪرڻ سان، محقق گڏجي ڪم ڪري سگهن ٿا ته جيئن يقيني بڻائي سگهجي ته تعليمي نقل و حرکت هڪ امتياز جي بدران هڪ گڏيل ترجيح رهي.
اسان جي سامهون سوال واضح آهي: ڇا اسان ويزا پابندين کي ناگزير طور تي قبول ڪندا رهنداسين، يا اسان انهن کي ختم ڪرڻ لاءِ رڪاوٽن جي طور تي تسليم ڪنداسين؟ ڇا اسان جيو پوليٽيڪل تڪرارن کي عالمي سائنسي برادري کي ٽڪرا ٽڪرا ڪرڻ جي اجازت ڏينداسين، يا اسان اهو يقين ڏيارينداسين ته سائنس سرحدون پار ڪري ٿي؟ انهن سوالن جا جواب شڪل ڏيندا نه رڳو انفرادي محققن جي ڪيريئر پر انساني علم جو مستقبل ۽ اسان جي اجتماعي صلاحيت پڻ ايندڙ چئلينجن کي منهن ڏيڻ لاءِ.
تصويرون طرفان گلوبل رهائشي انڊيڪس on ناپسند
AI مدد جو انڪشاف: جي پي ٽي کي پروف ريڊنگ، گرامر جي اصلاح، ۽ متن جي وضاحت کي بهتر بڻائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو.
سائنس ۾ آزادي ۽ ذميواري تي همعصر تناظر بابت وڌيڪ پڙهو
سائنسدانن جي آزاد حرڪت ۽ ويزا پابندين بابت وڌيڪ پڙهو جيڪي سائنسي تبادلي کي متاثر ڪن ٿا
ISC-CAST پروگرام بابت وڌيڪ پڙهو، شروعاتي ۽ وچين ڪيريئر جي محققن لاءِ نئين AI ۽ تحقيقي رابطي جي تربيت شروع ڪري ٿو.
ISC RFP-AP تقريبن 30 نون جوڙن سان 2026-27 ايشيا-پئسفڪ اڪيڊميڪ مينٽرنگ پروگرام شروع ڪيو بابت وڌيڪ پڙهو
ايندڙ نسل ۾ سيڙپڪاري بابت وڌيڪ پڙهو: نئين ISC-CAST شروعات بين الاقوامي سائنسي واقعن تائين رسائي کي وڌائي ٿي
