جڏهن سائنس صحافي ۽ سائنس فرائيڊي جي ميزبان فلورا لِچٽمين سائنس ڊي 2026 جو افتتاح ڪيو، ته هن نوبل انعام يافته جي ڪهاڻي سان ائين ڪيو. ڪيٽلين ڪارڪيو. ڏهاڪن تائين، ڪاريڪو ميسينجر آر اين اي ۾ تحقيق کي گهٽ سڃاڻپ يا مدد سان جاري رکيو، ان کان گهڻو اڳ جو ٽيڪنالاجي COVID-19 ويڪسين کي مضبوط ڪري. سائنس دنيا کي خبر نه هئي ته ان سان ڇا ڪجي، ان کان ڪيترائي سال اڳ موجود هئي.
اهو بعد ۾ ٿيندڙ ڳالهين لاءِ هڪ مناسب تعارف ثابت ٿيو.
افتتاحي بحث، جنهن جي اڳواڻي ISC جي چونڊيل صدر رابرٽ ڊجڪگراف ۽ گڏيل قومن جي اسسٽنٽ سيڪريٽري جنرل نويد حنيف ڪئي، شرڪت ڪندڙن کي چئلينج ڪيو ته اهي پائيدار ترقي جي مقصدن (SDGs) تي رپورٽنگ جي سالياني چڪر کان پوئتي هٽن ۽ هڪ وڌيڪ بنيادي سوال پڇن: جيڪڏهن دنيا جي باهمي چئلينجن جي سائنسي سمجھ ايتري قدر ترقي ڪئي آهي، ته پوءِ ان علم کي بامعني عمل ۾ ترجمو ڪرڻ ايترو ڏکيو ڇو رهي ٿو؟ انهن جا رايا هڪ عام تشخيص تي متفق ٿيا. انهن دليل ڏنو ته، رڪاوٽ سائنسي ثبوتن جي کوٽ ناهي، پر ادارن، قيادت ۽ گورننس کي ان ثبوت کي اثرائتي پاليسي ۽ عملدرآمد ۾ تبديل ڪرڻ جي ضرورت آهي.
انهيءَ نقطه نظر بعد ۾ ٿيندڙ بحثن لاءِ سر مقرر ڪيو، سائنس جي قدر کي ظاهر ڪرڻ کان ڌيان هٽائي ڇڏيو ۽ انهن حالتن ڏانهن جيڪي سائنسي علم کي فيصلا ڪرڻ جي اجازت ڏين ٿيون.
ان کان پوءِ ٿيندڙ سياسي بحث مان ظاهر ٿيو ته ان تشخيص بابت تمام گهٽ اختلاف هو.
مختلف قومي تناظرن کان ڳالهائيندي، جرمن وزارت ماحوليات مان ايلڪا هرٽ، آسٽريا جي مستقل نمائندي سفير گريگور ڪوئسلر، زامبيا جي مستقل نمائندي سفير چولا ميلامبو، ۽ ڪولمبيا جي ڊپٽي مستقل نمائندي راول سينچز، هر هڪ انهن ادارن کي مضبوط ڪرڻ جي اهميت بيان ڪئي جيڪي سائنسي ماهر کي عوامي فيصلي سازي سان ڳنڍيندا آهن. جڏهن ته انهن جون ترجيحون مختلف هيون - سائنسي صلاحڪاري نظام ۽ بين الاقوامي تعاون کان وٺي تحقيق جي صلاحيت ۽ علم جي پيداوار ۾ منصفانه شرڪت تائين - انهن هڪ عام يقين شيئر ڪيو ته بحران جي لمحن ۾ اثرائتي سائنس-پاليسي انٽرفيس کي بهتر نه ٿو بڻائي سگهجي. انهن کي ڊگهي مدت جي سيڙپڪاري، اعتماد ۽ مسلسل تعاون جي ضرورت آهي.
سينچز شايد بحث جي روح کي تمام مختصر طور تي پڪڙيو جڏهن هن اهو ظاهر ڪيو ته تبديلي پسند خيالن کي تسليم ٿيڻ کان اڳ اڪثر ثابت قدمي ۽ سياسي جرئت جي ضرورت هوندي آهي. ان کان پوءِ ٿيندڙ بحث اهو تجويز ڪيو ته واقف رڪاوٽون - جن ۾ سياسي مرضي، ٽٽل گورننس، مالي رڪاوٽون ۽ ڪمزور سائنس-پاليسي رابطا شامل آهن - سڀ هڪ گهري چئلينج جا مظهر آهن: سائنسي علم کي اثرائتي عمل ۾ تبديل ڪرڻ جي قابل ادارن جي تعمير.
بحث جلدي رڪاوٽن جي تشخيص کان اڳتي وڌي ويو ۽ ان جي بدران پڇيو ويو ته ڇا سائنس ۽ پاليسي جي وچ ۾ تعلق پاڻ ۾ ترقي ڪري رهيو آهي.
پينلسٽن تجويز ڪيو ته اهو آهي.
پينلسٽ رابرٽ ڊجڪگراف (انٽرنيشنل سائنس ڪائونسل)، ايما ٽورس (يو اين سسٽينيبل ڊولپمينٽ سوليوشنز نيٽ ورڪ)، ايڊ ڪار (اسٽاڪ هوم انوائرمينٽ انسٽيٽيوٽ ۽ گلوبل انوائرمينٽ فيسليٽيشن جو سائنسي ۽ ٽيڪنيڪل ايڊوائزري پينل) ۽ ايسٽرا بونيني (يو اين ڊي اي ايس اي) سڀني مختلف نقطه نظر کان سوال کي ڏٺو، پر هڪ عام نتيجي تي پهتا: سائنس ۽ پاليسي جي وچ ۾ تعلق پاڻ ۾ ترقي ڪري رهيو آهي.
اڄ جي پائيداري چئلينجن کي اهڙن طريقن جي ضرورت آهي جيڪي شعبن، شعبن ۽ علم جي نظامن ۾ ورهايل هجن. سائنسي فضيلت ۾ پاليسي سازن، عملي ۽ برادرين سان گڏجي ڪم ڪرڻ جي صلاحيت شامل آهي ته جيئن حل کي گڏيل طور تي شڪل ڏئي سگهجي. ايميزون، ڪانگو بيسن ۽ بورنيو (SDSN) لاءِ سائنس پينلز جهڙيون مثالون واضح ڪن ٿيون ته ڪيئن تحقيقي ايجنڊا انهن ماڻهن سان گڏ ترقي ڪئي پئي وڃي جيڪي ماحولياتي تبديلي کان سڌو سنئون متاثر ٿيا آهن، انهن لاءِ نه.
ساڳئي وقت، پينلسٽن دليل ڏنو ته سائنس اڪيلائي ۾ ترقي نه ٿي ڪري سگهي. يونيورسٽين ۽ تحقيقي نظامن کي پاليسي ۽ عملدرآمد سان شموليت کي بهتر طور تي سڃاڻڻ جي ضرورت پوندي، جڏهن ته سرڪاري ادارن کي مربوط سائنسي ثبوتن کي جذب ڪرڻ ۽ انهن تي عمل ڪرڻ جي قابل ٿيڻ گهرجي. جيئن ته سائنس عالمي چئلينجن جي وچ ۾ رابطن کي سمجهڻ ۾ وڌيڪ نفيس ٿي چڪي آهي، انهن بصيرت کي پاليسي ۾ ترجمو ڪرڻ جا ذميوار نظام هميشه رفتار برقرار نه رکيا آهن.
بحث دوران، هڪ مستقل تصوير سامهون آئي. ڳالهه ٻولهه سائنس کي فيصلي سازي ۾ جڳهه ڏيڻ کان گهڻو اڳتي وڌي چڪي هئي. وڌيڪ اهم سوال اهو هو ته ڇا حڪومتون، تحقيقي ادارا ۽ بين الاقوامي تنظيمون سائنسي علم کان سکڻ، جذب ڪرڻ ۽ عمل ڪرڻ لاءِ ليس آهن.
ڏينهن دوران هڪ ٻيو بار بار ٿيندڙ موضوع اهو هو ته اڄ جي پائيداري چئلينجن کي هاڻي الڳ الڳ سمجهي يا سنڀالي نه ٿو سگهجي. موسمياتي تبديلي، حياتياتي تنوع جو نقصان، عدم مساوات، کاڌي جا نظام، ماليات ۽ ٽيڪنالاجي تبديلي هڪ ٻئي سان ڳنڍجي ويا آهن، ۽ شرڪت ڪندڙن بار بار دليل ڏنو ته سائنس-پاليسي انٽرفيس کي ان مطابق ترقي ڪرڻ گهرجي. وڌيڪ شعبي ثبوت پيدا ڪرڻ جي بدران، سائنس کي وڌيڪ چيو پيو وڃي ته حڪومتن کي باهمي انحصار کي سمجهڻ، واپار جي اڳڪٿي ڪرڻ، هم آهنگي جي سڃاڻپ ڪرڻ ۽ ڪيترن ئي مقصدن ۾ فائدا پيدا ڪرڻ جي قابل مداخلتن کي ڊزائين ڪرڻ ۾ مدد ڪري. ٻين لفظن ۾، چئلينج هاڻي صرف علم پيدا ڪرڻ نه پر نظام جي سمجھ کي عمل درآمد ۾ ترجمو ڪرڻ جي صلاحيت کي مضبوط ڪرڻ آهي.
ان کان پوءِ ٿيندڙ مرڪوز ڳالهين عملي جوابن جو هڪ سلسلو پيش ڪيو. اثرائتي سائنس پاليسي ڪهڙي نظر اچڻ گهرجي ان تي بحث ڪرڻ بدران، انهن اهو ڏيکاريو ته اهو دنيا جي برادرين، شهرن ۽ ادارن ۾ ڪيئن شڪل اختيار ڪري رهيو آهي.
مرڪوز ڳالهين بحث کي تشخيص کان مشق ڏانهن منتقل ڪيو. تمام مختلف تناظرن ۾ - موسمياتي موافقت ۽ مقامي علم کان شهري ترقي، دور انديشي ۽ انساني ڀلائي تائين - مقررين ان خيال کي چئلينج ڪيو ته سائنسي ثبوت صرف محققن کان پاليسي سازن تائين وهندا آهن. انهن مثالن ۾، سائنس پاليسي تعاون جي هڪ جاري عمل جي طور تي سامهون آئي، جيڪا رشتن، اعتماد ۽ گڏيل مسئلن جي حل جي چوڌاري ٺهيل هئي.
يوٿ ڪلائيميٽ جسٽس فنڊ جي باني، جوشوا امپونسم، دليل ڏنو ته موسمياتي لچڪ تڏهن مضبوط هوندي آهي جڏهن سائنسي ثبوت تيار ڪيا ويندا آهن انهن برادرين سان گڏ جن تي عمل ڪرڻ جي اميد ڪئي ويندي آهي. گڏيل پيداوار تي اهو زور پئسفڪ اڪيڊمي آف سائنسز جي ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر روني اين جي شيو پاران گونجيو ويو، جنهن پئسفڪ جي سائنسي مشاهدي کي مقامي علم سان گڏ ڪرڻ جي ڊگهي روايت تي غور ڪيو ۽ دليل ڏنو ته مقامي ماهر کي حاشيي کان فيصلو سازي جي مرڪز ڏانهن منتقل ٿيڻ گهرجي.
اڳتي ڏسندي، ڪيليفورنيا يونيورسٽي، ارون ۾ سول ۽ ماحولياتي انجنيئرنگ جي پروفيسر امير آغا ڪوچڪ، سائنس پاليسي کي وڌيڪ اڳڀرائي ڪرڻ جو مطالبو ڪيو، دليل ڏيندي ته دور انديشي، ابتدائي خبرداري وارو نظام ۽ خطري جي باري ۾ باخبر فيصلو سازي ضروري هوندي جيئن موسمياتي خطرا وڌندڙ طور تي منظم ٿيندا وڃن. شهرن ڏانهن رخ ڪندي، فرينچ نيشنل ريسرچ انسٽيٽيوٽ فار سسٽينيبل ڊولپمينٽ (IRD) جي ريسرچ ڊائريڪٽر ميري-هيلين زيرا، ۽ شهرن جي مستقبل تي UN-هبيٽيٽ پارٽنرشپ جي ڪو-چيئر ايوان شمڪوف، وڌندڙ پيچيده شهري چئلينجن کي منهن ڏيڻ لاءِ شعبن، شعبن ۽ برادرين ۾ مسلسل تعاون جي ضرورت کي اجاگر ڪيو.
آخري اشتعال برينڊن ڪيس کان آيو، جيڪو هارورڊ يونيورسٽي جي هيومن فلوريشنگ پروگرام ۾ ريسرچ لاءِ ايسوسيئيٽ ڊائريڪٽر هو، جنهن شرڪت ڪندڙن کي ترقي جي روايتي ماپن کان ٻاهر سوچڻ لاءِ چيلينج ڪيو. گلوبل فلوريشنگ اسٽڊي مان ثبوتن تي عمل ڪندي، هن تجويز ڏني ته مستقبل جي ترقي جي ايجنڊا کي صحت ۽ مادي خوشحالي سان گڏ معنيٰ، رشتن، ڪردار ۽ خوشحالي تي وڌيڪ زور ڏيڻ جي ضرورت پوندي.
انهن جي مختلف تناظرن جي باوجود، ڳالهين هڪ عام نتيجي ڏانهن اشارو ڪيو. اثرائتي سائنس پاليسي نه ته لڪير واري آهي ۽ نه ئي هڪ سائيز جي سڀني لاءِ مناسب آهي. ڇا موسمياتي موافقت کي خطاب ڪندي، شهري ترقي يا انساني ڀلائي، ترقي مسلسل ڳالهه ٻولهه، باهمي سکيا ۽ پيچيده چئلينجن جي جواب ۾ علم جي مختلف شڪلن کي گڏ ڪرڻ جي قابل ادارن تي منحصر هئي.
ڏينهن جي اختتامي ڳالهه ٻولهه پائيدار ترقي جي مقصدن کي پهچائڻ جي فوري ڪم کان ٻاهر ڏٺو ۽ هڪ وسيع سوال پڇيو: 2030 کان پوءِ ڪهڙي قسم جي سائنس-پاليسي فن تعمير جي ضرورت پوندي؟
ايڊ ڪار (ايس اي آءِ) جي نگراني ۾، ڪيو يونيورسٽي جي نورچيڪا ڪيني ۽ جرمن انسٽيٽيوٽ فار انٽرنيشنل اينڊ سيڪيورٽي افيئرز جي ماريان بيشائم سان بحث جان بوجھ ڪري ان لالچ جي مزاحمت ڪئي ته ايس ڊي جيز کي ڇا تبديل ڪري سگهي ٿو. ان جي بدران، ان تي غور ڪيو ويو ته بين الاقوامي برادري کي گذريل ڏهاڪي کان ڇا اڳتي وڌائڻ گهرجي.
شرڪت ڪندڙن تجويز ڪيو ته 2030 جي ايجنڊا جي سڀ کان وڌيڪ پائيدار ورثي ۾ هڪ وڌندڙ سڃاڻپ آهي ته عالمي چئلينجن کي الڳ الڳ حل نه ٿو ڪري سگهجي. ايس ڊي جي رابطن، نظام جي سوچ ۽ سرحد پار اسپل اوور تي تحقيق ڏيکاريو آهي ته موسمياتي تبديلي، حياتياتي تنوع، صحت، عدم مساوات، ٽيڪنالاجي تبديلي ۽ اقتصادي ترقي تمام گهڻي ڳنڍيل آهن، گهربل طريقا جيڪي هڪجهڙائي سان مربوط آهن. جڏهن ته سائنس هن حقيقت کي وڌيڪ قبول ڪيو آهي، هاڻي سوال اهو آهي ته ڇا گورننس سسٽم ساڳئي رفتار سان ترقي ڪري سگهن ٿا ۽ انهن بصيرت کي لاڳو ڪرڻ جي حمايت لاءِ استعمال ڪري سگهن ٿا.
شرڪت ڪندڙن اهڙن ادارن جي وڌندڙ ضرورت ڏانهن به اشارو ڪيو جيڪي اڄ جي بحرانن جو جواب ڏيڻ کان وڌيڪ ڪن. انهن دور انديشي، اڳڪٿي ۽ نظام جي سوچ ۾ مضبوط صلاحيتن لاءِ دليل ڏنو - طريقا جيڪي پاليسي سازن کي غير يقيني صورتحال کي نيويگيٽ ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا بجاءِ ان تي رد عمل ظاهر ڪرڻ جي. جيئن جيئن ابھرندڙ ٽيڪنالاجيون، جيو پوليٽيڪل تبديليون ۽ ماحولياتي تبديليون تيز ٿينديون وڃن، سائنس-پاليسي انٽرفيس کي وڌيڪ چست، وڌيڪ جامع ۽ بهتر طور تي ليس ٿيڻ جي ضرورت پوندي ته جيئن ڊگهي وقت جي افق تي فيصلا ڪري سگهجن.
هڪ پيغام ڏينهن ۾ بار بار اڀريو. سائنس پاليسي جو مستقبل سائنسي علم جي چوڌاري ادارن، ترغيبن ۽ ڀائيواري تي اوترو ئي منحصر هوندو جيترو علم تي. اهي حالتون آهن جيڪي طئي ڪن ٿيون ته ڇا ثبوت آخرڪار عمل کي متاثر ڪن ٿا.
تنهن ڪري، فلورا لِچٽمين جي ڪئٽلين ڪاريڪو جي شروعاتي ڪهاڻي واقعي جي اختتام تي هڪ گهري اهميت رکي ٿي. سائنسي ڪاميابيون سماجن کي صرف ان ڪري تبديل نه ٿيون ڪن جو اهي موجود آهن. اهي ائين ڪن ٿيون ڇاڪاڻ ته ماڻهو، ادارا ۽ سياسي اڳواڻ علم کي سڃاڻڻ، ڀروسو ڪرڻ ۽ لاڳو ڪرڻ لاءِ حالتون پيدا ڪن ٿا.
اڳتي ڏسندي، ڳالهه ٻولهه ۾ اهو تجويز ڪيو ويو ته 2030 کان پوءِ لاءِ مرڪزي سوال شايد اهو نه هجي ته ايندڙ مقصد ڪهڙا آهن، پر حڪومتن، ادارن ۽ سماجن کي وڌندڙ طور تي هڪ ٻئي سان ڳنڍيل دنيا کي نيويگيٽ ڪرڻ لاءِ ڪهڙين صلاحيتن جي ضرورت پوندي. اهو سائنس تي نئين اميدون رکي ٿو: صرف پيچيدگي کي بيان ڪرڻ لاءِ نه، پر فيصلو ڪندڙن کي ان جي اندر عمل ڪرڻ ۾ مدد ڪرڻ لاءِ.
تصوير: نيو وانگ پاران / يو اين ڊيسا
پلاسٽڪ آلودگي معاهدي جي ڳالهين بابت وڌيڪ پڙهو هڪ موڙ تي فرنٽيئرز پلانيٽ پرائيز بابت وڌيڪ پڙهو، پنجون ايڊيشن - درخواستون 1 نومبر 2026 تائين کليل آهن. 
صلاحڪار جي سڏ بابت وڌيڪ پڙهو: جنيوا ۾ ISC نمائندو | آخري تاريخ: 26 آڪٽوبر 